Công tác quy hoạch đã tạo nền
móng vững chắc cho phát triển đô thị Đà Nẵng. Thành phố đang tiếp tục điều chỉnh
đồ án quy hoạch chung nhằm hoạch định phát triển đô thị và kinh tế - xã hội với
tầm nhìn phát triển đến 50 năm.
Tầm nhìn mới
Sau mỗi lần quy hoạch và điều chỉnh
quy hoạch, diện mạo đô thị Đà Nẵng càng trở nên sinh động và liên tục phát triển
về quy mô, từ dân số, đất xây dựng… đến chất lượng hạ tầng đô thị.
Các đồ án quy hoạch chung đã,
đang tạo nền móng và sự phát triển vững chắc cho đô thị Đà Nẵng khang trang, hiện
đại hôm nay cũng như hướng tới tương lai với tầm nhìn mới.
Các trục đường ven
biển được hoạch định từ Đồ án quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng vào năm 1991. Ảnh
HOÀNG HIỆP
Từ đồ án quy hoạch chung đầu
tiên...
Sau khi được công nhận là đô thị
loại 2 trực thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng vào năm 1990, đô thị Đà Nẵng lập đồ
án quy hoạch chung và sau đó được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trao đổi với
phóng viên, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần Ngọc Chính nhớ lại: “Khi Thủ tướng
Chính phủ chỉ đạo lập quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng của tỉnh Quảng Nam - Đà
Nẵng, lúc đó tôi đang làm Viện phó Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia,
đã tham gia tư vấn lập quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng”.
Theo ông Trần Ngọc Chính, đồ án
quy hoạch chung đầu tiên đô thị Đà Nẵng đã hoạch định hướng tuyến của đường ven
biển đến Non Nước và Hội An. Bên cạnh đó, mở tuyến đường phía đông Sân bay quốc
tế Đà Nẵng băng qua các doanh trại quân đội, bệnh viện, rừng cây… và di dời các
kho xăng, dầu lên khu vực Liên Chiểu. Đặc biệt, hoạch định các vị trí xây dựng
các cầu bắc qua sông Hàn và sau đó đã được xây dựng, như cầu Sông Hàn, Tiên
Sơn, Thuận Phước, cầu Rồng… “Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đầu tiên đã mở
hướng phát triển đô thị, kinh tế - xã hội”, ông Trần Ngọc Chính nói.
Năm 1997, Đà Nẵng trở thành đô thị
trực thuộc Trung ương trên cơ sở sáp nhập thành phố Đà Nẵng của tỉnh Quảng Nam
- Đà Nẵng cũ với huyện Hòa Vang và huyện đảo Hoàng Sa. Trong giai đoạn từ năm
1997 - 2002, Đà Nẵng là đô thị loại II trực thuộc Trung ương và được phát triển
đô thị theo đồ án quy hoạch chung đầu tiên nói trên với quan điểm lấy đầu tư hạ
tầng làm khâu đột phá.
Các khu chức năng đô thị như: các
khu vực công nghiệp tập trung ở Liên Chiểu, Hòa Khánh, An Đồn; các khu dân cư mới
bên bờ đông sông Hàn, phía nam Sân bay quốc tế Đà Nẵng, khu vực Vĩnh Trung;
trung tâm hành chính mới của các địa phương… được hình thành. Nhiều tuyến đường
giao thông nội thị được nâng cấp, mở rộng, một số tuyến đường trục được mở mới
nhằm thúc đẩy sự phát triển không gian đô thị theo quy hoạch.
Từ năm 2003 đến ngày 30/6/2025,
thành phố Đà Nẵng là đô thị loại I trực thuộc Trung ương. Quy hoạch chung thành
phố được điều chỉnh và phê duyệt vào các năm 2002, 2013 và 2021 đã tạo nền móng
vững chắc phát triển đô thị. Diện mạo đô thị thay đổi khang trang, hiện đại; diện
tích không gian đô thị được mở rộng gấp hơn 3 lần so với trước năm 1997...
Quy hoạch chung
thành phố Đà Nẵng lần thứ 5 được lập nhằm hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2050,
Đà Nẵng trở thành thành phố hiện đại, thông minh, đáng sống và giàu bản sắc. Ảnh:
HOÀNG HIỆP
… Đến quy hoạch chung lần thứ
5
Từ ngày 1/7/2025, sau hợp nhất với
tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng là thành phố trực thuộc Trung ương có diện tích lớn nhất
và là đô thị loại I trực thuộc Trung ương. Năm 2026, trong bối cảnh không gian
phát triển mới và việc tổ chức, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cũng như
sự thay đổi cấu trúc hệ thống đô thị…, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt nhiệm vụ
Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075.
Mục tiêu đặt ra của quy hoạch
chung lần thứ 5 này là đến năm 2050 Đà Nẵng trở thành thành phố hiện đại, thông
minh, đáng sống và giàu bản sắc; là cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia… Tầm
nhìn đến năm 2075, Đà Nẵng trở thành thành phố sinh thái, hiện đại, thông minh,
giàu bản sắc; thành phố có sức hấp dẫn, an toàn và đáng sống mang tầm quốc tế…
Liên danh Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia (Bộ Xây dựng) và Viện Quy
hoạch xây dựng thành phố Đà Nẵng (Sở Xây dựng) được chọn làm đơn vị tư vấn lập
quy hoạch chung này.
Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng Trần
Ngọc Chính nhìn nhận, khu vực trung tâm thành phố Đà Nẵng hiện nay là lõi đô thị
của thành phố Đà Nẵng mới. Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch chung cần xem
xét lại tính chất, vai trò của lõi đô thị này. Đồng thời xác định rõ cấu trúc,
mô hình phát triển hệ thống đô thị trên toàn thành phố và xác định chức năng
chia sẻ cho vùng đô thị Đà Nẵng. Với định hướng quy hoạch có tầm nhìn đến 50
năm, cần tính đến dịch chuyển một số chức năng cốt lõi lên vùng trung du để mở
rộng không gian phát triển và giúp giảm áp lực cho vùng ven biển cũng như dọc
các tuyến quốc lộ ven biển...
Chánh Thanh tra thành phố Tô Văn
Hùng, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư thành phố Đà Nẵng cho rằng, khoa học - công nghệ
đang tiến triển rất nhanh và làm thay đổi sâu sắc đối với công tác quy hoạch đô
thị; cấu trúc không gian đô thị hiện nay đang áp dụng sẽ không còn phù hợp.
Công nghệ sẽ làm thay đổi cách thức
làm việc và sinh hoạt của con người, từ đó cũng làm tác động, thay đổi cấu trúc
giao thông, mô hình trung tâm đô thị, hệ thống logistics và kho bãi… Vì vậy, cần
thay đổi cấu trúc không gian đô thị, chuyển từ quy hoạch “tĩnh” sang quy hoạch
“động”, hình thành những đô thị thông minh... Đồng thời rà soát, sắp xếp dân cư
ở vùng miền núi phía tây thành những điểm dân cư an toàn, có đầy đủ hạ tầng xã
hội và đảm bảo an ninh - quốc phòng.
Ông Nguyễn Chí Hùng, công tác tại
Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia cho hay, bên cạnh mục tiêu phát triển
là trở thành thành phố đáng sống, trong quá trình tư vấn lập đồ án Quy hoạch
chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075, liên danh tư vấn sẽ
nghiên cứu, bổ sung giải pháp phát triển Đà Nẵng trở thành đô thị toàn cầu và
đô thị đặc biệt thứ 3 của Việt Nam.
NHỮNG Ý TƯỞNG VỀ ĐỘNG
LỰC PHÁT TRIỂN
Các đồ án quy hoạch và điều chỉnh
quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng được lập, phê duyệt là sản phẩm khoa học, kết
tinh trí tuệ tập thể. Lần này, các chuyên gia, đơn vị tư vấn tiếp tục đề xuất
những ý tưởng về động lực phát triển mới cho Đà Nẵng.
Đô thị mới ở ven biển
Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng ấp
ủ quy hoạch những khu đô thị đẳng cấp quốc tế, khu nghỉ dưỡng và giải trí, khu
công nghiệp, thương mại, dịch vụ quy mô lớn…
Đồ án Quy hoạch
chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 nhận được nhiều ý tưởng,
đề xuất xây dựng các khu đô thị mới ven biển. Ảnh: NAM TRÂN
Trong đó, phần diện tích ven biển
phía nam nằm trong Khu kinh tế mở Chu Lai đã có nhiều ý kiến đề xuất đưa vào
khu thương mại tự do, tạo quỹ đất sạch để tăng sức hấp dẫn, thu hút nhà đầu tư.
Đóng góp ý tưởng cho đồ án Điều
chỉnh Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075,
ThS-KTS. Hoàng Sừ, nguyên Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Quảng Nam cũ, đề xuất
chọn dải đồng bằng phía đông bắc quốc lộ 1 ra biển đoạn từ bờ nam sông Thu Bồn
và Ly Ly vào đến cầu Bình Nam với diện tích khoảng 22.000ha (tương đương diện
tích đô thị trung tâm Đà Nẵng hiện nay) để quy hoạch xây dựng khu đô thị mới với
các khu ở, hành chính, du lịch, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, đại học công
nghệ, logistics, cảng cạn, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính…
Khu vực đồng bằng
ven biển phía nam sông Thu Bồn đang được đề xuất xây dựng khu đô thị tích hợp
kinh tế tổng hợp. Ảnh: NAM TRÂN
Nổi bật là siêu khu thương mại tự
do với diện tích khoảng 4.000ha đáp ứng nhu cầu của các nhà đầu tư. Cạnh đó,
xây dựng một cảng kín trên sông Trường Giang và luồng từ cảng ra biển đáp ứng
tàu hàng có trọng tải 5.000 tấn ra vào cảng, phục vụ xuất nhập hàng hóa cho
siêu khu thương mại tự do…
Với đề xuất này, đô thị nói trên
sẽ là động lực phát triển mới ở giữa dải phát triển ven biển của thành phố Đà Nẵng
và liên thông, hỗ trợ, “san tải” cho 2 cực tăng trưởng ở phía bắc (trung tâm
thành phố Đà Nẵng) và phía nam (Tam Kỳ - Núi Thành - Chu Lai).
ThS-KTS. Hoàng Sừ cho rằng, việc
lập đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn
năm 2075 là cuộc cách mạng tái phân bố động lực phát triển và tái cấu trúc
không gian trên toàn thành phố Đà Nẵng mới hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Với đề xuất mở một
cảng sông tổng hợp ở sông Trường Giang kết hợp mở luồng tàu từ biển ra vào cảng
sẽ giúp thoát lũ nhanh cho đô thị Tam Kỳ và giảm ngập lũ cho đô thị Hội An. Ảnh:
NAM TRÂN
Thêm lợi thế cạnh tranh
Tương đồng với đề xuất của KTS.
Hoàng Sừ, Liên danh Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia và Viện Quy hoạch
xây dựng thành phố Đà Nẵng đề xuất quy hoạch cụm động lực tài chính, thương mại,
dịch vụ, du lịch, đô thị mới ở khu vực đồng bằng từ Duy Xuyên đến Thăng Bình và
Quế Sơn.
Còn Công ty Tư vấn quy hoạch và
kiến trúc nổi tiếng thế giới của Hoa Kỳ là Skidmore, Owings & Merrill (SOM)
đề xuất quy hoạch không gian đồng bằng ven biển thành 3 vùng đô thị tích hợp
kinh tế tổng hợp được phân bố liên tục, gồm: trung tâm thành phố Đà Nẵng - Điện
Bàn - Hội An; phía nam Hội An - phía bắc Tam Kỳ; Tam Kỳ - Núi Thành - Chu Lai.
Quy hoạch chung
thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 nhận được nhiều đề xuất ý tưởng
phát triển đô thị hiện đại ở ven biển. Ảnh: NAM TRÂN
Trưởng Ban Quản lý khu công nghệ
cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng Vũ Quang Hùng cho rằng, đề xuất phát triển
toàn bộ khu vực ven biển thành một dải thống nhất của SOM là ý tưởng rất hấp dẫn
về mặt phát triển kinh tế và có tiềm năng trở thành một siêu đô thị ven biển. Nếu
siêu đô thị này trải dài từ Hải Vân đến Chu Lai thì sẽ trở thành điểm nhấn của
thành phố.
Tuy nhiên, cần bố trí các hành
lang thoát lũ, không gian xanh, công viên sinh thái, vùng đất ngập nước… đan
xen giữa các đô thị dựa trên hiện trạng tự nhiên.
PGS-TS. Phan Cao Thọ, nguyên Hiệu
trưởng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng dự báo, trong 20-50 năm
tới, một phần đáng kể hoạt động, giá trị của đô thị sẽ chuyển lên không gian tầm
thấp. Với địa hình đặc thù có biển, sông, núi xen kẽ, Đà Nẵng là nơi lý tưởng
diễn ra các hoạt động kinh tế trên không gian tầm thấp, chẳng hạn như: drone
giao hàng trực tiếp đến các tòa nhà cao tầng, tối ưu hóa dòng chảy hàng hóa
trong các kiệt, hẻm, ngõ nhỏ; các thiết bị phục vụ công tác giám sát, vận hành
hạ tầng đô thị, dịch vụ khẩn cấp từ trên không…
PGS-TS. Phan Cao Thọ đề xuất,
trong đồ án quy hoạch chung cần giải quyết bài toán kết nối giữa các tầng của
không gian ngầm với mặt đất và không gian tầm thấp phục vụ hiệu quả kinh tế,
logistics của đô thị. Đà Nẵng không chỉ cần các tuyến đường trục chính, đường
vành đai trên mặt đất, không gian ngầm và các đô thị vệ tinh, mà còn phải thiết
lập vành đai tăng trưởng mới trên không gian tầm thấp để tạo ra lớp tăng trưởng
tiếp theo, khẳng định vị thế là cực động lực tăng trưởng của miền Trung.
QUY HOẠCH ĐỒNG BỘ
HẠ TẦNG GIAO THÔNG
Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng
đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 đang được tích hợp các quy hoạch chuyên ngành
quốc gia cùng những nội dung mới từ các đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn để
quy hoạch đồng bộ hạ tầng giao thông, tạo lực đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Quy hoạch hướng
tuyến 3 tuyến giao thông cao tốc mới về phía tây thành phố. Nguồn: Sở Xây dựng.
Phát triển hạ tầng giao thông
Theo Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn
Hà Nam, hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông của thành phố có đủ 5 loại hình: đường
bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, đường biển và đường hàng không, được định hướng
phát triển hiện đại, phù hợp với định hướng quy hoạch quốc gia. Các đầu mối
giao thông như: cảng hàng không, cảng biển, ga đường sắt, cửa khẩu quốc tế…
đang được thành phố nghiên cứu, định hướng làm trọng điểm phát triển, nhất là Cảng
hàng không Chu Lai để lan tỏa, kết nối với Dung Quất nói riêng và Quảng Ngãi nói
chung.
Thành phố đang tích hợp định hướng
quy hoạch của quốc gia về phát triển 2 tuyến đường bộ cao tốc quốc gia kết nối
đông - tây, gồm tuyến đường bộ cao tốc CT.21 (Đà Nẵng - Kon Tum) kết nối đường
cao tốc Bắc - Nam phía đông (đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi) với khu vực
Tây Nguyên, riêng đoạn qua Đà Nẵng có chiều dài 111,5km, 4 làn ô tô. Tuyến đường
bộ cao tốc CT.22 (Quảng Ngãi - Đà Nẵng - Kon Tum) kết nối khu vực giữa Khu kinh
tế Dung Quất và Khu kinh tế mở Chu Lai với Tây Nguyên, đoạn qua địa phận các xã
Trà Giáp, Trà Tân, Trà Leng (Đà Nẵng) có chiều dài 32,6km, 4 làn ô tô.
Bên cạnh đường sắt tốc độ cao Bắc
- Nam đoạn qua địa phận thành phố Đà Nẵng (24 xã, phường) với chiều dài khoảng
116,4km, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch tuyến đường sắt nối Đà Nẵng,
từ xã Hòa Tiến, hướng về phía tây nam kết nối với vùng Tây Nguyên, có tổng chiều
dài toàn tuyến khoảng 550km. Thành phố cũng đang định hướng phát triển mạng lưới
tuyến đường sắt đô thị (gồm đường sắt vận chuyển công cộng khối lượng lớn (MRT)
và đường sắt nhẹ (LRT) công cộng và du lịch trong thành phố) gồm: 3 tuyến MRT,
trong đó có tuyến kết nối từ trung tâm thành phố Đà Nẵng đến Chu Lai dài khoảng
87km; 14 tuyến LRT.
Thành phố sẽ đầu
tư các tuyến cao tốc, kết nối bắc - nam và đông - tây. Ảnh: KHÁNH HÀ
Mở rộng các trục liên kết
Ông Nguyễn Hà Nam cho biết, 5 tuyến
đường kết nối đông - tây trên địa bàn thành phố đã và đang được định hướng đầu
tư nâng cấp, mở rộng. Theo đó, tuyến quốc lộ 14G từ trung tâm thành phố Đà Nẵng
lên cửa khẩu phụ Tây Giang - Kà Lừm đang được thành phố đưa vào quy hoạch để đầu
tư nâng cấp trong thời gian đến. Tuyến quốc lộ 14B từ trung tâm thành phố Đà Nẵng
nối quốc lộ 14D lên cửa khẩu quốc tế Nam Giang đang được đầu tư hiện nay và thời
gian tới nhằm khai thác Hành lang kinh tế Đông - Tây 2 (Myanmar - Lào - Đà Nẵng).
Tuyến quốc lộ 14E đang được Bộ Xây dựng nâng cấp và sắp hoàn thành. Trục đường
nối từ đường ven biển Võ Chí Công với đô thị Tam Kỳ (tuyến ĐT614) rồi nối quốc
lộ 40B lên Đắk Tô (Kon Tum, nay là Quảng Ngãi). Tuyến quốc lộ 14H dọc theo sông
Thu Bồn qua Nông Sơn, Quế Phước nối với đường Đông Trường Sơn.
Phát triển hạ tầng
giao thông được xem là chiến lược mở rộng không gian đô thị, phát triển kinh tế-xã
hội. Ảnh: KHÁNH HÀ
“Bên cạnh 2 tuyến đường bộ cao tốc
quốc gia CT.21 và CT.22 được định hướng phát triển trong tương lai để kết nối
vùng Tây Nguyên và Đà Nẵng cùng các cửa khẩu qua Lào, còn có 5 tuyến quốc lộ
nói trên đang được thành phố định hướng “lan tỏa” đông - tây trong Đồ án Quy hoạch
chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 và tiếp tục được quy hoạch
hạ tầng giao thông trong thời gian tới. Chúng tôi cũng đã nghiên cứu tuyến cao
tốc nội thị kết nối trung tâm thành phố Đà Nẵng với sân bay Chu Lai và tích hợp
vào quy hoạch chung thành phố để triển khai đầu tư nhằm rút ngắn thời gian di
chuyển. Bên cạnh đó, nghiên cứu một trục đường theo hướng bắc - nam ở dọc vùng
trung du của thành phố (cách đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi khoảng 8-10km về
phía tây) để kết nối với các trục đường đông - tây nói trên và các tuyến ĐT,
ĐH”, ông Nguyễn Hà Nam nói.
Đồ án Quy hoạch
chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075 sẽ được hoàn thành
trong năm 2026 để triển khai sớm các chiến lược, định hướng mới về phát triển
đô thị, kinh tế - xã hội. Ảnh: KHÁNH HÀ
Cùng với việc triển khai lập Đồ
án Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn năm 2075, ngày
14/5/2026, UBND thành phố ban hành Kế hoạch triển khai công tác lập quy hoạch
đô thị và nông thôn đồng thời để tích hợp các đề xuất, định hướng của lĩnh vực,
địa phương vào đồ án quy hoạch chung. Điều chỉnh các quy hoạch đô thị và nông
thôn đồng bộ với quy hoạch chung thành phố.
Theo đó trong năm 2026, các sở,
ban, ngành, địa phương phối hợp hoàn thành quy hoạch không gian ngầm và quy hoạch
chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật của thành phố gồm: giao thông, cấp nước, cao độ nền
và thoát nước, quản lý chất thải rắn (rác) và nghĩa trang. Bên cạnh đó, hoàn
thành quy hoạch chung các đô thị thuộc thành phố đối với 16 xã đã được định hướng
là đô thị mới, đô thị mở rộng, gồm: Bà Nà, Hòa Vang, Hòa Tiến, Thăng An, Thăng
Trường, Thăng Điền, Tây Hồ, Chiên Đàn, Nam Phước, Duy Nghĩa, Thăng Bình, Đại Lộc,
Vu Gia, Quế Sơn, Xuân Phú và Thạnh Mỹ. Ngoài ra, hoàn thành 45 quy hoạch chung
xã, 19 quy hoạch phân khu đô thị…
Theo
Báo Đà Nẵng