Ở những địa bàn miền núi, khoảng cách địa lý vẫn là một trong những trở ngại khi người dân cần thực hiện các thủ tục hành chính. Công nghệ có thể mở ra một cách tiếp cận thuận tiện hơn trong bối cảnh nhiều dịch vụ công đã được đưa lên môi trường số, nhưng điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi người sử dụng biết cách thực hiện và đủ tự tin để thao tác. Từ thực tế ấy, Trung tâm Tin học Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng đã đưa kiến thức và kỹ năng số đến với xã La Dêê, thành phố Đà Nẵng bằng một chương trình tập huấn gắn trực tiếp với những nhu cầu trong đời sống.
Ở những địa bàn miền núi, khoảng cách địa lý vẫn là một trong những trở ngại khi người dân cần thực hiện các thủ tục hành chính. Công nghệ có thể mở ra một cách tiếp cận thuận tiện hơn trong bối cảnh nhiều dịch vụ công đã được đưa lên môi trường số, nhưng điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi người sử dụng biết cách thực hiện và đủ tự tin để thao tác. Từ thực tế ấy, Trung tâm Tin học Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng đã đưa kiến thức và kỹ năng số đến với xã La Dêê, thành phố Đà Nẵng bằng một chương trình tập huấn gắn trực tiếp với những nhu cầu trong đời sống.
Một thủ tục hành chính tưởng như đơn giản vẫn có thể trở thành trở ngại nếu người thực hiện chưa biết bắt đầu từ đâu, cần chuẩn bị những gì hay xử lý thế nào khi hồ sơ phát sinh yêu cầu bổ sung. Với những người chưa quen sử dụng các nền tảng số, việc hoàn thành một quy trình trực tuyến vì thế vẫn cần được hướng dẫn cụ thể và thực hành trực tiếp. Đây cũng là nội dung của Chương trình tập huấn “Hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến” dành cho cán bộ và Nhân dân các thôn thuộc xã La Dêê.
Thay vì dừng ở việc giới thiệu các nền tảng, nội dung tập huấn được chuyển thành những tình huống cụ thể để người tham gia trực tiếp thực hành trên điện thoại. Từ việc đăng nhập VNeID, tìm kiếm thủ tục trên Cổng Dịch vụ công quốc gia đến kê khai thông tin, chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thanh toán trực tuyến, mỗi nội dung đều được hướng dẫn cặn kẽ theo phương châm “cầm tay chỉ việc”.
Người dân trực tiếp thực hành trên điện thoại dưới sự hướng dẫn cụ thể của trợ giảng
Theo ThS. Lê Vũ - Giám đốc Trung tâm Tin học, giá trị của chuyển đổi số chỉ thực sự được thể hiện khi công nghệ giúp con người giải quyết công việc thuận lợi hơn và có thể chủ động sử dụng những tiện ích đã được tạo ra. Vì vậy, việc hướng dẫn kỹ năng số cần bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể, cách làm dễ hiểu và khả năng áp dụng ngay trong đời sống. Khi một người nắm được cách thực hiện, kiến thức ấy cũng có thể tiếp tục được chia sẻ cho người thân và cộng đồng xung quanh.
ThS. Lê Vũ chia sẻ những kỹ năng cần thiết để người dân chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến
Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa trong một lớp học mà người tham gia không đồng đều về độ tuổi và mức độ quen thuộc với công nghệ. Thanh niên có thể nhanh chóng tiếp nhận các thao tác mới, trong khi những người lớn tuổi cần nhiều thời gian hơn để làm quen với giao diện, cách đăng nhập hoặc các bước kê khai. Nhưng sự khác biệt ấy không trở thành khoảng cách trong lớp học, bởi mỗi nội dung đều được hướng dẫn trực quan, từng bước và dành thời gian để người học tự thực hiện.
Một nội dung khác được đặt ngang với kỹ năng sử dụng dịch vụ công là khả năng tự bảo vệ mình trên môi trường số. Người tham gia được lưu ý về những hình thức giả danh cơ quan Nhà nước để yêu cầu cung cấp thông tin, mã OTP hoặc chuyển tiền. Ba nguyên tắc được nhấn mạnh gồm: không chia sẻ điện thoại, hình ảnh giấy tờ tùy thân, mật khẩu VNeID hay tài khoản ngân hàng; không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai; không chuyển phí dịch vụ công vào tài khoản cá nhân mà chỉ thực hiện thanh toán qua cổng chính thức.
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến ngày càng lợi dụng tâm lý tin tưởng vào cơ quan công quyền, những kiến thức này không đơn thuần là phần bổ sung của một buổi tập huấn. Đó là kỹ năng cần thiết để người dân có thể sử dụng dịch vụ số một cách an toàn. Khi gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện, người dân cũng được giới thiệu kênh hỗ trợ để có địa chỉ tham chiếu thay vì tìm kiếm thông tin từ những nguồn không rõ ràng.
Nếu phần tập huấn giúp người tham gia có thêm kiến thức thì Hội thi “Công dân số” lại tạo ra một không gian để những kiến thức ấy được kiểm chứng qua tình huống thực tế. Các đội thi lần lượt trải qua những nội dung từ kiểm tra hiểu biết đến thực hành trên điện thoại và xử lý tình huống. Cách tổ chức này đưa những kỹ năng vốn dễ tạo cảm giác khô khan thành các nhiệm vụ cụ thể, đòi hỏi người tham gia vừa nhớ kiến thức, vừa biết vận dụng.
Không khí sôi nổi tại Hội thi “Công dân số”
Ở phần “Tiếp sức số”, mỗi thành viên đảm nhận một công đoạn trên điện thoại, từ đăng nhập VNeID, tìm thủ tục đến nhập thông tin và hoàn thành nội dung kê khai. Trong khi đó, ở phần “Bản lĩnh công dân số”, các đội thi phải xử lý những tình huống gần với đời sống như nhận cuộc gọi giả danh công an xã yêu cầu cung cấp mã OTP để “khắc phục” VNeID hay hướng dẫn một người từ địa phương khác đến La Dêê thực hiện khai báo tạm trú.
Qua những tình huống ấy, “công dân số” không còn là một khái niệm mang tính khẩu hiệu. Đó là khả năng tìm đúng thông tin, thực hiện đúng quy trình, biết kiểm chứng trước khi cung cấp dữ liệu và đủ bình tĩnh để nhận diện những nguy cơ trên môi trường mạng. Quan trọng hơn, đó là khả năng sử dụng công nghệ để giải quyết công việc của mình và hỗ trợ những người xung quanh.
Ban Tổ chức trao thưởng cho các đội dự thi
Ông Zơ Rum Vạn - Trưởng phòng Phòng Văn hóa - Xã hội xã La Dêê đánh giá cao cách chương trình tập huấn lựa chọn nội dung sát với nhu cầu thực tế, đồng thời cho rằng việc trang bị kiến thức và kỹ năng số có ý nghĩa thiết thực đối với người dân địa phương. Từ những hướng dẫn trực tiếp trong chương trình tập huấn, mỗi người tham gia có thể tiếp tục chia sẻ, hỗ trợ người thân khi phát sinh nhu cầu sử dụng dịch vụ công hoặc gặp phải những tình huống bất thường trên môi trường số.
Ông Zơ Rum Vạn phát biểu tại chương trình tập huấn
Với Trung tâm Tin học Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật - Đại học Đà Nẵng, hành trình đưa kiến thức công nghệ đến cộng đồng không được đo bằng số lượng thao tác đã thực hiện trong một buổi học, mà bằng khả năng những kỹ năng ấy tiếp tục được sử dụng sau khi chương trình tập huấn kết thúc. Một hồ sơ được thực hiện đúng, một yêu cầu bổ sung được xử lý đúng cách hay một mã OTP được giữ lại đúng lúc đều là những kết quả cụ thể của quá trình trang bị kỹ năng số.
Từ một lớp tập huấn tại La Dêê, câu chuyện về chuyển đổi số vì thế được nhìn nhận từ một điểm rất gần với đời sống: giúp mỗi người dân có thêm năng lực để chủ động trước công nghệ. Những kỹ năng tưởng như nhỏ bé ấy, khi được hình thành và lan tỏa trong gia đình, thôn xóm, sẽ góp phần tạo nên một cộng đồng có khả năng sử dụng các dịch vụ số thuận lợi, an toàn hơn và từng bước hình thành những công dân số thực chất từ chính đời sống. Đây cũng là những giá trị được cụ thể hóa từ cơ sở, góp phần hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, trong đó chuyển đổi số chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân có đủ kiến thức, kỹ năng và sự tự tin để làm chủ công nghệ.
Khoảnh khắc lưu niệm sau chương trình tập huấn
TRUNG TÂM HỌC LIỆU VÀ TRUYỀN THÔNG